مقدمه ای بر رک شبکه:

کسانی که تنها مقداری آشنایی با حوزه پشتیبانی شبکه های کامپیوتری دارند حتما تا الان اسم رک به گوششان خورده است. حتی برخی از افراد عادی هم در جاهای عمومی نظیر مراکز خرید و مترو تهران محفظه ی جعبه شکلی که اغلب مشکلی یا سفید است و در ارتفاع و یا گوشه ای از سالن بر روی دیوار نصب شده است را دیده اند این محفظه را رک شبکه می گویند اما اینکه که چه کاربردی دارد و برای چه کاری به صورت نصب می شود را می توانید در ادامه مقاله بخوانید و یاد بگیرید.

رک شبکه چیست؟

رک شبکه به محفظه ای گفته می شود که تمامی تجهیزات شبکه را داخل آن می گذارند. این محفظه از آهن ساخته شده است تا بتواند وزن تجهیزات شبکه را تحمل کند ، تجهیزات شبکه بر روی ستون های داخلی رک به واسطه پیچ و مهره خاصی نصب می شوند. به عبارتی دیگر رک چهار تا ستون داخلی دارد که نسبت به یکدیگر فاصله ی استانداردی را دارا می باشند و همین موضوع باعث شده است تا تجهیزات رک مونت را به گونه ای ساخته شوند تا متناسب با این استاندارد باشند تا بتوانند بر روی آن سوار شوند. بر روی ستون های داخلی رک به صورت سرتاسری تعدادی سوراخ با فاصله ی یکسان نسبت به یکدیگر قرار گرفته است تا تجهیزات شبکه با پیچ و مهره توسط آن سوراخ ها ثابت نگه داشته شوند.

چه تجهیزاتی در رک شبکه قرار می گیرد؟

بسیاری از تجهیزات شبکه در دو نسخه رومیزی و rackmount ارائه می شوند. منظور از رک مونت بودن ، قابلیت نصب داخل رک شبکه را گویند. به عبارتی طراحی آن سخت افزار با ابعاد مناسب رک درست شده است به نحوی که بر روی ستون های جلو ، پشت یا هر دو قابلیت پیچ شدن دارند. از طرفی دیگر تجهیزات رک مونت هزینه ی بالاتری را نسبت به تجهیزات غیر رک مونت دارا می باشند. بخش زیادی از این اختلاف قیمت به دلیل پیشرفته تر بودن و قوی تر بودن سخت افزار مربوطه است. چرا که رک قائدتا در مجموعه هایی استفاده می شود که حداقل تعدادی پرسنل داشته باشند و

تجهیزات رومیزی یا به اصطلاح غیر رک مونت را نیز میتوان داخل رک قرار داد اما بدلیل اینکه ابعاد استاندارد رک را دارا نمی باشند باید بر روی سینی های فلزی قرار بگیرند و نمی توان آن ها را با پیچ به ستون های رک متصل کرد. به عبارتی سینی ها قابلیت نصب بر روی ستون ها را دارا می باشند و در نهایت تجهیزات غیر رک مونت بر روی آن قرار می گیرند

سرور – سوئیچ شبکه – روتر شبکه – یو پی اس (برق اضطراری) – دستگاه ضبط دوربین های مدار بسته (NVR-DRV) از تجهیزاتی هستند که هم به صورت غیر رک مونت و هم به صورت رک مونت طراحی و تولید می شوند.

انواع رک شبکه از لحاظ ساختار

  • رک دیواری:

رک های دیواری همان طور که از اسم آن ها مشخص است بر روی دیوار نصب می شوند و به همین دلیل ابعاد محدودی دارند

  • رک ایستاده:

رک های استاده در دو نوع ثابت و متحرک تولید می شوند و پیشنهاد می شود در هنگام خرید رک ایستاده حتما مدل متحرک را تهیه کنید، چرا که در اکثر موارد که نیاز به بررسی مشکل و جایگذاری قطعات در رک پیش می آید ، نیاز به حرکت رک وجود دارد. از طرفی دیگر رک های شبکه وزن زیادی دارند و حرکت دادن آن در حالت خالی هم کار ساده ای نیست.

انواع رک شبکه از لحاظ ابعاد

رک شبکه از نظر ارتفاع داخلی را با واحد یونیت (Unit) می سنجند. به عبارتی ارتفاع ستون های دخلی بر حسب یونیت است. هر یونیت معادل ۴٫۴۴۵ سانیتمتر می باشد و دلیل سنجش ارتفاع داخلی رک بر حسب یونیت استاندارد ارتفاع تجهیزات شبکه است، چرا که سخت افزاری رک مونت شبکه ای وجود ندارد که ارتفاع آن زیر 1 یونیت باشد.

رک های دیواری از نظر ارتفاع داخلی از 5 یونیت تا 12یونیت و رک های ایستاده از ارتفاع 12 یونیت تا 47 یونیت ساخته می شوند. همچنین رک های دیواری از نظر عمق با استاندارد 40 ، 45 و 60 سانتیمتر و رک های ایستاده نیز با استاندارد 60 ، 80 و 100 سانتی متر ساخته می شوند.

کاربرد رک شبکه ( مزایای رک شبکه):

  • از کاربردهای رک شبکه می توان به نظم دهی، متمرکز سازی و استفاده بهینه از فضا برای تجهیزات شبکه اشاره کرد که در نهایت همه ی این موارد  باعث تسریع زمان رفع ایرادات شبکه در و همچنین قابلیت ارتقا و افزایش تجهیزات شبه در آینده را فراهم می کند.
  • کاربرد دیگر رک شبکه که اهمیت بیشتری نسبت به مورد قبلی دارد، برقراری امنیت فیزیکی تجهیزات شبکه در مقابل سرقت و دست کاری فیزیکی افراد غیر مجاز و مواردی از این دست است.

انواع درب رک شبکه

  • رک های شبکه بسته به اندازه و ابعاد، تعدادی درب دارند، هر رک شبکه یک درب اصلی دارد که در قسمت جلوی رک واقع شده است و برای استفاده های معمول نظیر خاموش یا روشن کردن تجهیزت، اتصال سخت افزار های جانبی نظیر هارد اکسترنال یا حافضه USB به سرور و یا مواردی از این دست مورد استفاده قرار می گیرد
  • رک ها وابسته به اندازه ، مدل و شرکت سازنده ممکن است درب هایی برای طرفین داشته باشند. در برخی از رک های شبکه که ارتفاع آن ها زیاد است برای هر طرف از 2 درب استفاده می شود. این موضوع باعث انعطاف و راحتی بیشتر در مواقعی که نیاز به باز و بسته کردن درب های طرفین وجود دارد می شود، چرا که در رک ها ی شبکه ای که ارتفاعشان زیاد است ، درب های طرفین بزرگ و سنگین می شود ، از این رو برخی از شرکت ها برای هر طرف از دو درب استفاده می کنند.
  • در رک های شبکه متحرک که چرخ دارند از در پشتی هم استفاده می شود. چرا که بنا بر نیاز برای رفع ایرادات به وجود آمده و یا تغییرات مورد نیاز در آینده، نیاز به دسترسی به پشت رک شبکه به وجود می آید. حتی در برخی از مدل ها از 2 درب استفاده می شود و همانند یخچال های ساید بای ساید از دو طرف باز می شوند.

اهمیت استفاده از رک شبکه

  • همانطور که در بخش کاربرد رک شبکه گفته شد ، استفاده از رک به منظور حفاظت فیزیکی تجهیزات شبکه و نظم دهی آنها استفاده می شود.
  • در رک های شبکه پیشرفته تر نیز از سیستم خنک کننده داخلی نیز استفاده می شود که این موضوع باعث افزایش عملکرد و طول عمر قطعات می شود.

تجهیزات جانبی رک شبکه

  • پاور ماژول:

پاور ماژول ها همان چند راهی های برق مستحمی هستند که با استاندارد عرض ستون های رک تولید شده اند و در ارتفاع مورد نظر نصب می شوند.

  • پیچ و مهره

پیچ و مهره ها برای اتصال و جایگذاری تمامی قطعات رک مونت، سینی ها و پاور ماژول ها مورد استفاده قرار می گیرند

  • کلید های اصلی و زاپاس

برای قفل های همه ی درب های رک چند تا کلید مختلف در رک می گذارند

  • چرخ های کف

رک های شبکه استاده متحرک نیاز به 4 تا چرخ برای حرکت دارند که نوع خاص و مقاومی هستند تا بتوانند وزن رک شبکه را تحمل کنند و همچنین به راحتی حرکت کنند.

  • پچ پنل:

پچ پنل از سخت افزار های پسیوی است که اجباری در استفاده از آن نیست اما وجود آن به شدت توصیه می شود ، چرا که در کاهش اصحلاک تجهیزات شبکه نظیر سوئیچ شبکه و کابل شبکه تاثیر مستقیم دارد ، از طرفی می تواند نظم بسیار مناسبی را در رک شبکه ایجاد کند. برای اطلاعات بیشتر درباره ی پچ پنل شبکه می توانید به مقاله پچ پنل و کاربرد آن مراجعه کنید.

  • مدیریت کننده کابل رک (Cable Management)

مدیریت کننده های کابل شبکه نیز از تجهیزات هستند که وجود آن ها در رک شبکه ضروری نیست اما به نوبه ی خود تاثیر بسزایی در ظاهر و نظم رک شبکه دارند. مدیریت کننده های کابل رک انواع مختلفی دارد که در زیر درباره ی هر کدام توضیحاتی داده شده است.

مدیریت کننده کابل افقی

این نوع از مدیریت کننده ها اکثرا بین سوئیچ و پچ پنل قرار می گیرند ، چرا که بین سوئیچ شبکه و پچ پنل تعداد زیادی پچ کورد (کابل کوتاه شبکه) وجود دارد و تراکم بالای آن ها باعث بی نظمی در آن قسمت می شود . برای رفع این موضوع و نقاطی دیگر از رک شبکه که تراکم کابل به این شکل دارند از مدیریت کننده افقی کابل (Cable Management) استفاده می شود. این مدیریت کننده از جنس آهن است و از دو قسمت تشکل شده است ، قسمت اصلی که 1 یونیت فضا در رک اشغال می کند و و پچ کورد های مورد نظر در آن قرار می گیرد ، پس از قرار گیری تمامی پچ کورد ها ، قسمت دوم که درپوش است روی قسمت اصلی قرار می گیرد تا دیگر نمایی از پچ کورد ها نمایان نشود.

از معایب مدیریت کننده افقی کابل می توان به اشغال فضای 1 یونیت در رک شبکه اشاره کرد ولی این موضوع زیاد به چشم نمی آید ، چرا که اگر شما از مدیریت کننده افقی کابل استفاده نکنید باز هم برای عبور کابل ها از بین تجهیزات شبکه باید فاصله ی کمی را بین آن ها در رک شبکه خالی بگذارید تا کابل ها بتوانند از آن قسمت عبور کنند ولی این فاصله کمتر از 1 یونیت می شود.

مدیریت کننده کابل عمودی

مدیریت کننده کابل عمودی هم مانند مدل افقی است و برای نظم و زیبایی مورد استفاده قرار می گیرد. اما جایگاه آن متفاومت است و دیگر بین سوئیچ و پچ پنل مورد استفاده قرار نمی گیرد. مدیریت کننده عمودی کابل مزایایی دارد که از جمله می توان به جداسازی کابل های برق و شبکه که باعث جلوگیری از تداخل سینگال های الکترومغناطیسی برق بر روی دیتا عبوری از کابل های شبکه می شود.

از معایب مدیریت کننده کابل عمودی می توان به سخت تر پیدا کردن یک کابل از بین کابل های دیگر اشاره کرد.

آرایش رک شبکه

آرایش رک از جمله کاراهایی است که شاید در نگاه اول به چشم نیاید و به نظر کار ساده ای به نظر برسد. اما باید گفت که آریش یک رک شبکه 42 یونیت که 75 درصد پر باشد حداقل یک روز کاری زمان بر است. حال موضوع اینجاست چرا آرایش رک شبکه کاری نیست که به چشم بیاید. این موضوع خیلی بستگی به نوع کار شما دارد، کار شما می تواند به گونه ای باشد که تازه قصد خرید تجهیزات شبکه و راه اندازی شبکه های کامپیوتری را دارید. به عبارتی تا به این لحظه رک شبکه نداشته اید. پسیو کار می آید و کر جایگذاری تجهیزات و اتصالات و در نهایت آرایش رک را انجام میدهد. و شما تنها نتیجه ی کار را مشاهده می کنید.  اما در زمانی ممکن شما شبکه کامپیوتری داشته باشید ولی به دلیل قدیمی بودن یا عواملی از این دست مشکلاتی داشته باشید و از طرفی بخواهید شبکه ی کامپیوتری خود را گسترش دهید. احتمال اینکه یک رک شبکه نه چندان منظم داشته باشید زیاد است ، رک شبکه ای که در ندارد و کابل های شبکه و برق از آن بیرون زده است ، اما چرا وضعیت رک شبکه شما به این صورت در آمده است؟ دلیل این موضوع آرایش نه چندان درست رک شبکه ی قبلی بوده است و شما به هر دلیلی نیاز پیدا کرده اید تغییراتی را در آن رک اعمال کنید و یا حتی برای رفع مشکلات خود نیاز شده تا از شخصی برای این موضوع استفاده کنید. در این حالت 2 تا موضوع وجود دارد ، شخصی که برای رفع ایراد آمده است در کار خود نظم ندارد و باعث شده است آرایش رک شما به هم بریزد و مورد دیگر اینکه آرایش رک شما به گونه ای بوده است که قابلیت انعطاف نداشته است و برای هر تغییر نیاز به باز کردن قسمتی از رک شده است. به عنوان مثال شخصی که آرایش رک شما را انجام داده مسیر های کابل های شبکه را به درستی تعیین نکرده و همین موضوع باعث شده است برای عیب یابی کلی بست کمربندی باز شود و اتفاقاتی از این دست بی افتد.

مراحل آرایش رک شبکه

در ابتدا باید جایگاه تمامی تجهیزات شبکه همانند توضیحاتی که در پایین عنوان شده است مشخص شود. بهتر است این کار را بر روی کاغذ بصورت نوشتاری انجام شود تا در حین کار بر اساس مشکلی که ممکن به وجود بیاید ، ترتیب اشتباه نشود. در ادامه مطلب درباره جایگاه درست تجهیزات شبکه در رک توضیح داده شده است.

سپس تجهیزاتی که تعداد زیادی کابل به آن وصل می شود به طور فیزیکی نصب شوند و کابل ها یشان نیز به آن ها متصل می شوند . این تجهیزات شامل پچ پنل و DVR می توانند باشند . به عبارتی ابتدا پچ پنل به صورت فیزیکی با پیچ و مهره به رک شبکه نصب می شود و سپس تمامی کابل های شبکه ی مورد نظر به پچ پنل متصل می شوند و سپس کابل های شبکه متصل شده مرتب و آرایش داده می شوند.

در مرحله بعدی اگر DVR دارید مجددا در جای مورد نظر در رک شبکه به صورت فیزیکی متصل می شود و تمامی کابل های دوربین های آنالوگ به آن متصل می شود و در نهایت کابل های متصل شده مرتب و آرایش داده می شوند

در مراحل بعدی تجهیزاتی که تعداد کابل های متصل کمتری دارند را می توانید به ترتیب نصب کنید ، این موضوع باعث آرایش راحت تر و نظم بهتری در رک شبکه می شود.

نکات و ترتیب قرار گیری تجهیزات در رک شبکه

جای UPS در رک شبکه پایین تری نقطه است:

همیشه تجهیزات سنگین نظیر UPS را در پایین ترین طبقه رک قرار می دهند.  از طرفی دیگر UPS ها خود کابینت باتری نیز دارند که از خود دستگاه UPS سنگین تر است . پس ابتدا باید کابینت باتری UPS در پایین ترین قسمت رک شبکه قرار بگیرد و سپس خود دستگاه UPS در بالای کابینت باتری در رک شبکه قرار بگیرد. دلایل این کار در پایین آمده است:

  • وزن بالای تجهیزات UPS باعث جا به جایی دشوار آن ها می شود.
  • در مواقعی احتمال نشتی باتری های UPS وجود دارد و نصب آن در پایین رک احتمال آسیب رسانی به تجهیزات دیگر را کم تر می کند

محل قرارگیری سرور در رک:

سرور نیز باید در نیمه ی پایینی رک بالاتر از تجهیزات UPS و کابینت باتری آن نصب شود. دلیل این کار خنک بودن قسمت پایینی رک شبکه نسبت به قسمت های بالاتر است و این موضوع خود افزایش عملکرد آن می شود و طول عمر آن را نیز افزایش می دهد. همچنین سنگینی وزن سرور زمانی که در پایین رک نصب شوند فشار کمتری را به ستون های رک وارد می کند و این موضوع در زمان جا به جا کردن رک های متحرک بیشتر مورد توجه قرار میگیرد.

محل قرارگیری سوئیچ و پچ پنل در رک:

سوئیچ شبکه همیشه در بالاترین قسمت رک نصب می شود، در پایین سوئیچ، نگهدارنده کابل افقی (Cable Management) قرار می گیرد و پایین تر از نگهدارنده، پچ پنل قرار می گیرد . اما چرا اول پچ پنل نصب نمی شود و سپس سوئیچ شبکه؟ دلیل این موضوع این است که اگر شما بخواهید ارتباط بین سوئیچ شبکه و پچ پنل را به دلایلی چون رفع عیوب و تست ارتباط قطع کنید، پچ کوردی که ارتباط بین یکی ار پورت های سوئیچ و پچ پنل را به یکدیگر برقرار می کند را قطع می کنید. حال کافی است فقط از یک سمت این اتفاق بی افتد. یا از سمت سوئیچ و یا از سمت پچ پنل ، همانطور که گفته شد پورت های سوئیچ در صورت خرابی قابل تعمیر نیستند و بلا استفاده می شود. همچنین یکی از دلایل قرار گیری پچ پنل جلوگیری از خرابی پورت سوئیچ شبکه در چنین مواقعی است ، در نهایت پچ کورد را از سمت پچ پنل قطع می کنید ، حال اگر از مدیریت کننده کابل (Cable Management) استفاده نکنید کابلی که قطع می شود  سر جای خود باقی می ماند ، در صورتی که اگر کابل را از سمت سوئیچ قطع می کردید، پچ کورد سر جای خود باقی نمی ماند و آویزان می شود و اگر شما چند پچ کورد را به این صورت قطع کنید ممکن است در صورت نداستن شماره پورت ها آن ها را با هم قاطی کنید .

محل قرار گیری Storage در رک شبکه

Storage از تجهیزات شبکه خاص محسوب می شود و ممکن است در هر مجموعه ای مورد استفاده قرار نگیرد ، اما در صورت داشتن Storage در شبکه کامپیوتری و رک خود ، بهتر است بالای سرور قرار بگیرد ، این موضوع به دلیل مسافت کمتر با سرور است ، چرا که Storage به طور مستقیم با سرور در ارتباط است. همچنین در صورت قرارگیری Storage در قسمت پایین رک، دمای بهتری برای کارکرد آن وجود دارد.

محل قرار گیری روتر در رک شبکه

روتر هم همانند سوئیچ بهتر است در قسمت بالای رک شبکه قرار بگیرد ، دلیل این موضوع مسافت کمتر بین روتر و پچ پنل هست تا پچ کورد کوتاه تری برای این موضوع مورد استفاده قرار بگیرد. همچنین از لحاظ زیبایی رک شبکه ، روتر و سوئیچ شبیه به هم هستند و در صورت قرار گیری در کنار یکدیگر زیبایی بیشتری ایجاد می کنند.

محل قرارگیری مانیتور در رک شبکه

مانیتور از آن دسته سخت افزار هایی است که بهتر است برای رفع ایرادات فنی در رک وجود داشته باشد و در صورت لزوم از آن استفاده شود. مانیتور بهتر است در میانه ی رک قرار بگیرد ، به عبارتی جایگاه آن به گونی ای باشد که اگر در جلوی رک بایستید بتوانید به راحتی و با دید مستقیم با آن کار کنید و زیاد مجبور نباشید گردن خود را به بالا یا به پایین خم کنید.

نکات مهم در انتخاب رک شبکه

  • اگر قصد راه اندازی و خرید تجهیزات شبکه را دارید باید رک شبکه را در آخرین مرحله انتخاب کنید ، چرا که تمامی یا اکثر تجهیزات شبکه در نهایت در رک نصب می شوند و شما باید با علم بر اینکه چه تجهیزاتی با چه ابعادی تهیه می کنید و همچنین در آینده قرار است چه تجهیزاتی اضافه بکنید رک را تهیه کنید. در بسیاری از مواقع افراد به منظور اطمینان از جایگیری تمامی تجهیزات شبکه در داخل رک ، به ویژه هایی تجهیزاتی که ممکن است در آینده نیاز و تهیه شوند، حداکثر عمق را برای خرید رک انتخاب می کنند.
  • در صورت امکان سعی کنید مدل های از رک را خریداری کنید که از طرفین درب داشته باشند
  • به منظور حفاظت فیزیکی بیهتر از تجهیزات شبکه توصیه می شود نسبت به خرید رک شبکه ای اقدام کنید که تمامی درب های آن قفل داشته باشد.
  • بنابر تجربه مشاهده شده است که برخی از سینی های ثابت تولیدی برای رک شبکه استحکام کافی را برای قرار گیری تجهیزات سنگین نظیر UPC و کابینت باتری را نداشته اند. از این رو در هنگام خرید سینی برای رک شبکه خود حتما از همان شرکتی که رک را تهیه کرده اید نسبت به خرید اقدام کنید تا در درجه ی اول به راحتی بر روی رک شبکه نصب شود و در درجه ی دوم استحکام کافی را داشته باشد . حتی برای محکم کاری هم که شده ، به نماینده فروش بگویید که قرار است تجهیزات سنگینی بر روی آن نصب شود.

شرکت های مطرح در زمینه فروش رک شبکه در ایران

بنابر تجربه آی تی پشتیبان در استفاده از محصولات پسیو در پروژهای خود و همچنین تجربه ی کار با تجهیزات خریداری شده از قبل توسط آن ها، شرکت های پایا و تیام جز بهترین شرکت های ایرانی در زمینه تولید رک شبکه هستند که کیفیت مطلوبی را ارائه می دهند و شما در صورت عدم دسترسی و عدم امکان خرید رک های شبکه همچون APC و HP می توانید از محصولات این شرکت ها استفاده کنید.