۱۰۰ درصد شدن دیسک در ویندوز می تواند دلایل مختلف سخت افزاری و نرم افزاری داشته باشد. بهتر است در مرحله اول از کارشناس خدمات شبکه بخواهید مشکل شما را بررسی کند اما اگر می خواهید خودتان دست به کار شوید می توانید مراحلی که در ادامه گفته شده است را با دقت دنبال کنید تا بتوانید مشکل ۱۰۰ درصد شدن دیسک را رفع کنید.

اول از همه باید به این نکته توجه کنید که ویندوز ۱۱ به صورت پیش فرض برای کاربری عادی نیاز به استفاده از درایو ذخیره سازی SSD دارد و بر روی هارد دیسک های رایج (HDD) به کندی کار می کند. در واقعیت شما علاوه بر اینکه با خود ویندوز ۱۱ کار می کنید. تعدادی نرم افزار را نیز بر روی ویندوز نصب و از آن ها استفاده می کنید. طبیعاتا در این حالت اگر از هارد دیسک استفاده کنید، کندی بیشتری را احساس خواهید کرد.

تنها دلیل سخت افزاری ۱۰۰ درصد شدن یا زیاد مصرف شدن دیسک در ویندوز استفاده از هارد دیسک های مکانیکی است. نکته حائز اهمیت اینجاست که ماکروسافت هم این موضوع را در اعلام حداقل سخت افزار لازم برای نصب و کارکرد ویندوز ۱۱ و حتی ویندوز ۱۰ اعلام نکرده است! شما زمانی که یک کامپیوتر حاوی هارد دیسک داشته باشید و آن را با SSD ارتقا دهید می توانید تفاوت سرعت کارکرد ویندوز را به وضوح حس کنید.

امروزه هارد دیسک های قدیمی و نوع تکنولوژی آن ها پاسخگوی بسیاری از نیاز های نرم افزاری نیست. این نوع از دیسک های ذخیره سازی بیشتر برای ذخیره سازی اطلاعات مورد استفاده قرار می گیرند و شما برای سایر نیاز ها مانند اجرای سیستم عامل و نرم افزار های مختلف باید از دیسک های ذخیره سازی SSD استفاده کنید.

از طرفی دیگر استهلاک هارد دیسک ها سرعت کند آن ها را به مرور کند تر هم می کند و یکی از مواردی که نشان دهنده این موضوع است ۱۰۰ درصد شدن دیسک مخصوصا در ویندوز ۱۱ است.

دلایل نرم افزار هایی که ممکن است باعث درگیر شدن زیاد دیسک در ویندوز شوند بسیار زیاد هستند. پس در ابتدای کار باید بفهمید کدام یکی از این نرم افزار ها باعث افزایش استفاده از دیسک شده اند. برای اینکار در ابتدا از Task Manager کمک می گیریم.

Task Manager در ویندوز یکی از ابزار های مدیریتی است که به واسطه آن می توان به برخی از مشکلات در ویندوز پی برد. در اینجا نیز قرار است به ما کمک کند تا بتوانیم دلیل مصرف زیاد دیسک در ویندوز ۱۱ را تشخیص دهیم.

برای باز کردن Task manager نیاز هست بر روی نوار Taskbar ویندوز کلیک راست کرده و گزینه Task Manager را انتخاب کنید. همچنین می توانید با فشردن کلید های ترکیبی Ctrl + Shift + Esc بر روی کیبورد Task Manager را باز کنید.

در پنجره Task Manager ستون Disk را پیدا کنید و بر روی آن کلیک کنید تا یک فلش رو به پایین کنار آن ظاهر شود. با این کار نرم افزار ها و سرویس های نرم افزاری ای که در حال اجرا هستند به ترتیب مصرف دیسک از زیاد به کم، از بالا به سمت پایین مرتب می شوند. برای مثال در عکس زیر یک درصد دیسک ما درگیر است و به ترتیب پردازش System که مربوط به ویندوز است، Windows Explorer و Google Chrome بیشترین مصرف دیسک را دارند.

وابسته به نرم‌افزار یا سرویسی که در حال مصرف بیشترین مقدار از Disk است، باید کارهای مختلفی را انجام دهید. در صورتی که تعداد نرم‌افزار‌هایی که درصد زیادی از دیسک را مصرف می‌کنند، زیاد هستند و ترتیب آن ها در ستون Disk جا به جا میشد باید به دیسک سخت افزاری ذخیره سازی کامپیوتر خود شک کنید. به عبارتی دیگر دیسک ذخیره سازی شما آنقدر ضعیف است که نرم افزار های مختلف نمی توانند پردازش های خود را با مصرف کم دیسک انجام دهند. در اکثر مواقع در این حالت کامپیوتر شما از هارد دیسک (HDD) برای ذخیره سازی اطلاعات استفاده می کند که می بایست آن را با یک درایو ذخیره سازی جامد (SSD) تعویض کنید و یا اگر کامپیوتر شما قابلیت استفاده از HDD و SSD را به طور همزمان دارد، یک درایو SSD در کنار HDD خود قرار دهید و ویندوز و نرم افزار های خود را به درایو SSD منتقل کنید.

اگر میخواهید بفهمید که دیسک سخت افزاری ذخیره سازی اطلاعات کامپیوتر شما از چه نوعی است می توانید به قسمت Performance در Task Manager بروید و در کنار عبارت Disk نوع دیسک ذخیره سازی را مشاهده کنید که برای ما SSD هست. همچنین با کلیک بر روی Disk می توانید مشخصات بیشتری از دیسک ذخیره سازی را مشاهده کنید که برای ما در اینجا SSD از نوع NVMe برند Intel هست و ظرفیت آن ۵۱۲ گیگابایت است.

اگر در قسمت Performance تعداد Disk بیشتری دیدید مطمئن شوید که هارد اکسترنال، حافظه فلش یا کارت حافظه SD به کامپیوتر شما متصل نیست. در این حالت کامپیوتر شما از دو دیسک ذخیره سازی استفاده می کند که احتمالا یکی SSD و دیگری HDD هست. حتی ممکن است در کامپیوتر های قدیمی تر از چند هارد دیسک استفاده شده باشد که با توجه به توضیح بالاتر می توانید متوجه این موضوع بشوید.

به قسمت Processes در Task manager بر می گردیم. اگر یک نرم افزار یا سرویس مشخص باعث مصرف زیاد یا حتی نزدیک به ۱۰۰ درصدی از دیسک شما میشد، هم باید به نوع دیسک ذخیره سازی در کامپیوتر و هم به همان نرم افزار یا سرویس نرم افزاری مورد نظر شک کنید. اگر دیسک ذخیره سازی سیستم شما SSD است پس به سراغ شناسایی نرم افزار و یا سرویسی می رویم که باعث مصرف زیاد دیسک شده است.

به عنوان مثال شما مشاهده می کنید که نرم افزار Photoshop در حال مصرف مقدار زیادی از دیسک سخت افزاری است. شما در این حالت باید بررسی کنید که در چه زمان هایی هنگام استفاده از فتوشاپ با این مشکل مواجه هستید. اگر به طور مثال در زمان باز کردن و یا ذخیره فایل ها درصد استفاده دیسک شما زیاد می شود، قائدتا تا حدی طبیعی است، اما اگر به صورت کلی در زمان استفاده از Photoshop دیسک شما در حال استفاده زیاد می باشد باید بیشتر به خود نرم افزار فتوشاپ شک کنید. در این حالت بهتر است که درباره مصرف دیسک فتوشاپ سرچ کنید تا شاید راه کاری وجود داشته باشد تا با انجام آن در تنظیمات فتوشاپ، مشکل شما رفع شود.

اگر راه کاری پیدا نکردید می توانید با حذف این نرم افزار و نصب دوباره آن بررسی کنید که مشکل شما رفع می شود یا نه. در مرحله بعدی نیز می توانید از ورژن های دیگر این نرم افزار استفاده کنید. اگر با انجام این مراحل مشکل شما رفع نشد دو احتمال باقی می ماند، اولین راه که دردسر کمتری دارد نصب مجدد سیستم عامل هست و در صورتی که از این راه هم نتیجه ای نگرفتید از دیسک ذخیره سازی با سرعت بالاتر می بایست استفاده کنید.

اگر مصرف دیسک شما به حدی توسط سرویس یا نرم افزار خاصی زیاد شد که سرعت کامپیوتر به شدت افت کرد و نمی توانید کارهایی که در بالاتر گفته شد را انجام دهید و فقط میخواهید نرم افزاری که باعث ایجاد چنین مشکلی شده است را ببندید می توانید در Task manager آن را انتخاب کنید و سپس بر روی آن کلیک راست کرده و End Task را انتخاب کنید تا بسته شود.

به عنوان مثال ما در عکس پایین فرض کرده ایم نرم افزار Microsoft Word باعث هنگ کردن ویندوز شده است و بر روی آن کلیک راست کرده ایم و End task را میزنیم تا بسته شود.

حال اگر در قسمت مصرف دیسک دیدید که یک سرویس خاص در حال مصرف زیاد دیسک است و سرویس ها و نرم افزار های دیگه ای مصرف خاصی ندارند احتمالا سرویس مورد نظر دچار اختلال شده است. البته این موضوع در حالتی است که مصرف دیسک سرویس مورد نظر برای چند مرتبه تکرار شود. در برخی مواقع ممکن است عبارت not responding را جلوی سرویس مورد نظر مشاهده کنید که کاملا نشان دهنده اختلال در روند کار سرویس مورد نظر است.

در اولین قدم بهتر است سرویس مورد نظر را انتخاب کرده، بر روی آن کلیک راست کنید و ترجیحا بر روی Restart کلیک کنید تا دوباره اجرا شود. اگر گزینه Restart غیر فعال بود می توانید از گزینه End Task نیز استفاده کنید.

ممکن است وقتی نرم افزار یا سرویس مورد نظر را با گزینه End Task می بندید دیگر نتوانید آن را باز کنید. در این حالت اگر اسم فایل اجرایی سرویس مورد نظر را می دانید، می توانید با کلیک بر روی Run new task در پنجره Task Manager نسبت به اجرای دوباره آن اقدام کنید. برای پیدا کردن اسم فایل اجرایی سرویس مورد نظر می توانید آن را در گوگل سرچ کنید.

به عنوان مثال ما در عکس بالا سرویس Windows Explorer را End Task کردیم و برای باز کردن آن در عکس پایین بر روی Run new task کلیک کردیم و عبارت explorer.exe را تایپ کردیم و سپس بر روی Ok کلیک کردیم تا Windows Explorer دوباره اجرا شد.

گاهی اوقات برخی پردازش های پس زمینه در ویندوز شروع به کار می کنند که ممکن است منابع سخت افزاری مختلف مثل Disk را درگیر کنند. پردازش هایی که درصد بالایی از دیسک را درگیر می کنند باید موقت باشند و پس از مدت زمانی مشخص پایان یابند. از جمله این پردازش ها می توانند به پردازش های پس زمینه آنتی ویروس و یا پردازش های پس زمینه آپدیت ویندوز یا آپدیت نرم افزار های دیگر اشاره کرد.

اگر بخواهیم بیشتر درباره پردازش های پس زمینه آنتی ویروس صحبت کنیم باید بگوییم که این یک موضوع کاملا طبیعی است. آنتی ویروس ها تسک هایی مانند اسکن هفتگی دارند که در ساعت مشخصی اجرا می شوند و ممکن است بنابر میزان اطلاعات ذخیره شده و منابع سخت افزاری دیگر، مدت زمانی را به خود اختصاص دهند. به عبارتی دیگر این موضوع به خودی خود بسیار مفید است، زیرا نشان می دهد که آنتی ویروس شما درست کار می کند و تسک های خود را به درستی اجرا می کند. اما این پردازش ها به صورت عادی بین ۲۰ تا ۵۰ درصد دیسک را در بدترین شرایط اشغال میکنند.

آپدیت های ویندوز هم از دیگر پردازش هایی هستند و ممکن است چند دقیقه ای را برای نصب شدن به خود اختصاص دهند. آپدیت ها هر چند وقت یک بار دانلود و نصب می شوند اما همانند پردازش های آنتی ویروس ها ۱۰۰ درصد دیسک را اشغال نمی کنند بلکه بخشی از دیسک را برای دقایقی درگیر می کنند که بجز صبر کردن کار دیگری نمی توانید در زمان انجام دهید. موضوع آپدیت کردن ویندوز هم به خودی خود موضوع درستی است و باید انجام شود و روال طبیعی خود را طی کند.

بدافزار ها انواع مختلفی دارند و اختلالات مختلفی را بر روی ویندوز ایجاد می کنند، یکی از این اختلالات درگیر کردن منابع سخت افزاری از جمله دیسک می باشد. بهترین راه کار برای رفع این موضوع استفاده از آنتی ویروس معتبر است. از طرفی دیگر آنتی ویروس امنیت را به صورت صد در صد تامین نمی کند، لذا کاربر هم باید از اجرای هر فایل اجرایی و نرم افزاری بر روی کامپیوتر خود خودداری کند.

به عنوان مثال در ویندوز های قدیمی تر برخی از بدافزار ها بر روی سرویس svchost یا Service Host سوار می شدند و استفاده این سرویس از منابع سخت افزاری همچون دیسک یا رم افزایش پیدا می کرد. در عکس زیر می توانید نمونه ای از این موضوع را ببینید که مربوط به ویندوز ۱۰ است.

اگر آنتی ویروس خریداری نکرده اید، می توانید از آنتی ویروس خود ویندوز استفاده کرده و یک اسکن کامل از تمامی فایل ها انجام دهید. برای انجام این کار مراحل زیر را انجام دهید.

۱- بر روی منوی Start کلیک کنید و یا دکمه پنجره ویندوز بر روی کیبورد را فشار دهید و عبارت windows security را در آن تایپ کنید و بر روی اولین گزینه کلیک کنید.

۲- در پنجره باز شده در قسمت سمت چپ بر روی Virus & threat protection کلیک کنید و سپس در قسمت سمت راست بر روی Quick scan کلیک کنید.

۳- اگر بعد از اسکن فایل مشکوکی شناسایی نشد و دیسک شما همچنان مصرف زیادی داشت می بایست اسکن عمیق تری را انجام دهید. برای اینکار در همان پنجره ای که بر روی Quick scan کلیک کردید، این بار بر روی Scan options کلیک کرده و سپس Full scan یا Microsoft Defender Offline انتخاب کنید.

زمانی که از گزینه Full scan استفاده می کنید، زمان بیشتری طول می کشد تا عملیات اسکن انجام شود. همچنین اگر از گزینه Microsoft Defender Offline استفاده کنید، انجام اسکن نیازمند ری استارت شدن کامپیوتر است. بنابراین فایل های باز خود را ببندید و سپس از این گزینه استفاده کنید.

یکی از مهم ترین کارهایی که در جهت جلوگیری از کاهش سرعت ویندوز انجام می شود، نصب حداقل نرم افزار های ممکن بر روی ویندوز است. شما با نصب هر نرم افزار باعث ایجاد مقداری کاهش سرعت در ویندوز می شوید. پس باید تا جای ممکن از نصب نرم افزار های مختلف بر روی ویندوز جلوگیری کنید و در زمانی که از نرم افزار مربوطه استفاده های زیادی دارید، نصب آن را انجام دهید.

برخی از نرم افزار هایی که بر روی ویندوز نصب می کنید، در زمان اجرای ویندوز به صورت اتوماتیک اجرا می شوند و بخشی از منابع سخت افزاری مانند دیسک را درگیر می کنند و به خود اختصاص می دهند. برای غیر فعال کردن آن ها باید به قسمت Startup ویندوز مراجعه کنید و اجرای نرم افزار های غیر ضروری در زمان اجرای ویندوز را غیر فعال کنید. البته باید بگوییم که این نرم افزار ها به خودی خود مصرف زیادی از دیسک ندارند اما تا حدی در جهت رفع مشکل ۱۰۰ درصد شدن دیسک در ویندوز ۱۱ کمک کننده باشند.

درایور ها، نرم افزار هایی هستند که ارتباط سخت افزار و سیستم عامل را برقرار می کنند. حال همین درایور ها می توانند حاوی باگ باشند و باعث کندی ویندوز و درگیری منابع سخت افزاری از جمله دیسک شوند. بهترین راه کار برای استفاده از درایور ها دانلود آن ها از سایت سازنده سخت افزار می باشد. به عنوان مثال درایور کارت گرافیک را از سایت سازنده کارت گرافیک دانلود و نصب کنید. در برخی موارد سایت سازنده مادربورد تمامی درایور ها را برای دانلود قرار می دهد که خیلی از افراد از این روش برای دانلود درایور ها استفاده می کنند، اما همان طور که گفته شد بهترین منبع دانلود درایور ها سایت سازنده سخت افزار مورد نظر است که جدید ترین و بهترین درایور را برای دانلود قرار می دهد.

از آپدیت های ویندوز هیچ وقت غافل نشوید. آپدیت های ویندوز بسیاری از باگ های مختلف را برطرف می کند. باگ هایی که شاید هیچ وقت متوجه آن ها نشده اید. حتی برخی از افراد تصور می کنند که این آپدیت ها بلااستفاده هستند و تنها باعث کندی ویندوز شوند. ممکن است این موضوع به نوعی وجود داشته باشد اما مزایای آپدیت ویندوز بسیار بیشتر از معایب آن است، پس همیشه سعی کنید از آپدیت بودن ویندوز خود مطمئن شوید تا دچار مشکلاتی از جمله درگیر شدن دیسک نشوید.

در ویندوز ۱۱ یک ویژگی به نام Superfetch وجود دارد که SysMan نیز نامیده می شود. این ویژگی زمان بوت شدن ویندوز و باز شدن نرم‌افزار ها را به واسطه دسترسی به فایل prefetch کاهش می دهد اما از طرفی دیگر می تواند منجر به افزایش استفاده از دیسک شود. برای غیر فعال کردن این گزینه به مسیر زیر بروید.

• با کلید های ترکیبی Windows + R پنجره Run را باز کنید.
• عبارت msc را در آن تایپ کرده و OK کنید.

• پس از اینکه پنجره Services برای شما باز شد به دنبال عبارت SysMain بگردید و روی آن دو بار کلیک کنید.
• زمانی که پنجره SysMain باز شد ابتدا بر روی Stop کلیک کرده